Home

Links naar Rattery's

Een stukje terug in de tijd

De tamme rat zoals wij deze vandaag de dag kennen en in de huishoudens terug vinden, stamt niet af van de laboratoriumrat zoals veel dierenwinkels en dierenartsen vertellen. Athans, in 99% van de gevallen.

De huidige tamme rat (Rattus norvegicus domesticus) stamt af van de Bruine rat (ook wel Noorse rat genoemd of Rattus norvegicus). Deze ratten zijn rond 1714 met behulp van boten over de hele wereld verspreid. De Bruine rat paste zich makkelijk aan en hierdoor ontstond al snel overlast door de kleine knagers. Als oplossing hierop kwamen de zogenaamde Rattenvangers.

Zo iemand was Jack Black; hij was zelfs de officiële rattenvanger van Koningin Victoria van Engeland. Al snel ving Jack Black zoveel ratten dat er verscheidene activiteiten rondom de ratten georganiseerd werden, waaronder wedstrijden waarbij zoveel mogelijk ratten in een ring (pit) losgelaten werden en een hond (vaak een Terriër) in zo snel mogelijke tijd zo veel mogelijk ratten moest doden. Zo zou de hond Jacko van Jemmy Shaw gemiddeld slechts 2.7 seconden per rat nodig hebben gehad. Diezelfde eigenaar, beter bekend als 'Jimmy' Shaw, zou apart gekleurde/ getekende ratten voor de wedstrijd uit de pit hebben gehaald om daarmee te fokken. Hetzelfde deed Jack Black en op die manier zijn de verschillende variëteiten ontstaan zoals wij die tegenwoordig kennen.

Ratten planten zich enorm snel voort en daar kwamen Jimmy Shaw en Jack Black ook al gauw achter. Af en toe verkochten ze wel eens ratten als huisdier aan buitenstaanders, en ze besloten dat nu vaker en vooral meer te gaan doen. Zo gingen er grote groepen albino’s naar de laboratoria en wat kleinere groepen van verschillende variëteiten naar rattenliefhebbers zodat er verder gefokt werd met de leuke en mooie variëteiten. Onze ratten komen van die laatste groepjes.

Als huisdier anno 2010

Inmiddels zijn we heel wat jaartjes en vooral generaties verder. De Tamme rat is een graag gezien huisdier, hoewel sommige mensen nog wat moeite hebben met 'die staart'. Misschien helpt het voor die mensen als zij zich beseffen dat ratten over het algemeen schonere dieren zijn dan katten. Ze poetsen zich net zo vaak -zo niet vaker!- als de gemiddelde huiskat. Uiteraard is hygiëne in de kooi hierbij ook belangrijk; een rat kan zich niet schoon houden als de kooi een smeerboel is, maar dat is vanzelfsprekend.

Veel mensen vinden het fijn een huisdier te hebben -alleen al als goede les voor kinderen in een stukje verantwoordelijkheid- maar lopen hierbij vaak aan tegen de keuze wat voor dier. Een hond is soms niet mogelijk i.v.m. werk, een kat gaat over het algemeen toch meer zijn eigen weg, een hamster is voornamelijk 's nachts wakker en daardoor overdag chagrijnig... Tja... De oplossing hierbij is het kiezen voor tamme ratten (ik schrijf expres in meervoud omdat ratten sociale dieren zijn en zodoende altijd met 2 of meer van hetzelfde geslacht gehouden moeten worden)!

Ratten zijn schemerdieren, maar vaak ook overdag wakker en anders heel makkelijk wakker te maken. Ze zijn erg mensgericht, vinden het over het algemeen heerlijk om mee te reizen via de schouders/ nek en zijn daarnaast erg intelligent. In tegenstelling tot bijvoorbeeld konijnen vind de gemiddelde rat het geen enkel probleem om opgepakt te worden en een knuffel wordt veelal enorm op prijs gesteld. In tegenstelling tot hamsters kunnen ratten ook net wat beter tegen de knijpgrage handjes van jonge kinderen. Het enige nadeel waar je goed bij stil moet staan is de relatief korte levensduur van een tamme rat: gemiddeld wordt deze slechts 2 jaar en 4 maanden. Je kan hierin geluk hebben en een rat treffen die 3 jaar wordt, maar je kan ook pech hebben en een rat treffen die nog geen 2 jaar wordt.

Geslachten

Bij het kiezen voor Tamme ratten kom je direct voor nog een keuze te staan; mannen of vrouwen? Er zit een behoorlijk verschil in de geslachten en om een goede keuze te kunnen maken, heb ik de grootste verschillen hieronder opgesomd:

Vrouwen

- zijn over het algemeen actiever/ onderzoekender

- zijn gemiddeld kleiner (± 350 gram)

- zijn over het algemeen gevoeliger voor tumoren (in het bijzonder melkkliertumoren, ookwel mamatumoren genoemd)

Mannen

- zijn over het algemeen rustiger/ knuffeliger

- zijn gemiddeld groter/ vetter (± 600 gram)

- willen nog wel eens territoriale spoortjes achter laten (voornamelijk vocht met een klein geurspoortje voor soortgenoten)

Bovenstaande gegevens zijn een gemiddelde; je kan dus best een heel knuffelig vrouwtje treffen, of een heel actieve man. Let daarom ook altijd goed op de karakters van de ouderdieren bij het kiezen van je nieuwe huisgenoten.

Voor gezinnen met kinderen raad ik bijna altijd mannen aan omdat deze groter/ vetter worden en zodoende beter tegen een 'stootje' kunnen, maar de uiteindelijke keuze ligt uiteraard bij de reserveerder(s) zelf. Bij oudere kinderen kunnen de wat kleinere en actievere vrouwtjes bijvoorbeeld beter in de smaak vallen.

Huisvesting

Tegenwoordig zijn er bijzonder veel verschillende kooien te vinden op de 'markt'. Hou bij het zoeken naar een kooi in je achterhoofd dat 2 ratten een kooi van minimaal 70cm (breed) x 45cm (diep) x 60cm (hoog) nodig hebben. De tralieafstand moet rond de 1.5cm zijn. Zit er meer afstand tussen de tralies, let er dan goed op dat rittens (jonge ratten) er niet tussendoor kunnen kruipen. Op jonge leeftijd zijn tamme ratten nog bijzonder lenig!

Bijna alle ratten stellen een lekker hangmatje wel op prijs in de kooi, naast bijvoorbeeld plateau's waarmee je het loopvlak kan vergroten. Ook huisjes, touwen en (knaag)hout is welkom. Verschoon je kooi regelmatig en verander daarbij eens de indeling; de meeste ratten vinden het erg leuk om alles weer 'opnieuw' te onderzoeken.

Bodembedekking & voeding

Zoveel keuze als er tegenwoordig is in kooien, zoveel is er ook in bodembedekking. Uiteindelijk draait het ook hierbij om wat jij het prettigste vind, maar te stoffige bodembedekkers kan je het beste links laten liggen. Hieronder vallen o.a. zaagsel/ houtmot en Aubiose. De laatstgenoemde kan je minder stoffig maken met behulp van water, maar ideaal zal het niet zijn.

Veel gebruikte bodembedekkers zijn momenteel Happy Ferret Bio-Litter en BedXcel:

Bio-Litter                                            BedXcel

Beide zijn niet stoffig en heel goed te gebruiken bij ratten. Maar je kan bijvoorbeeld ook kiezen voor beukensnippers of chipsi maiskorrels.

Ook voor voeding geld dat er veel keuze is. Er zijn bijvoorbeeld opvang en ratteries die zelf voer mengen, maar je kan ook veel kant en klaar kopen in de dierenwinkels of online. Echt slecht voer is er niet op de markt, maar algemeen knaagdiervoer wordt sterk afgeraden bij ratten. Ze hebben toch net iets specifiekere voeding nodig. Bij het kiezen voor een bepaalde voeding kan je eigenlijk alleen maar naar je ratten kijken of je een goede keuze hebt gemaakt of niet; zij zijn degene die laten zien of ze lekker in hun velletje zitten of niet.

Waar je wel een bewuste keuze bij moet maken is het kiezen voor gemengd voer of samengeperste brokken. Er zijn mensen die beweren dat ratten bij gemengd voer enkel de lekkerste dingen ertussenuit pikken en de rest laten liggen. Dat eerste klopt wel, maar dat laatste is een kwestie van opvoeding; je kan het voerbakje het beste pas weer vullen als alles opgegeten is. Ze zullen dan bij vullen inderdaad eerst de lekkerste dingen ertussenuit halen, maar daarna zullen ze ook gewoon de minder lekkere onderdelen opeten. Heb je een grote groep? Zorg dan dat er 2 voerbakken aanwezig zijn in de kooi zodat iedereen rustig kan eten. Het komt echter maar af en toe voor dat een rat uit een lagere rang weggepest wordt.

Samengeperste brokken klinkt in theorie heel ideaal omdat ze bij elk brokje hetzelfde binnen krijgen, maar mijn persoonlijke ervaring is dat ratten het bijzonder saai vinden. Ik heb zelfs groepen gehad die in hongerstaking gingen.

Naast de standaard voeding, houden ratten veel van afwisselende extra's. Zo vinden ze andijvie, boerenkool, winterpeen, allerlei fruit (appels, peren, watermeloen etc), gekookte rijst, macaroni/ spaghetti, kattenbrokjes (zowel nat als droog), gedroogd brood, gedroogde banaan, trosgierst, allerlei vis (haring, sardine, krab, garnalen etc) en zelfs meelwormen erg lekker! Heb je iets over van het avondeten en is het niet te zoet/vet/zout/pittig? Dan doe je de ratten er vast een plezier mee! Rittens die opgroeien binnen een rattery krijgen vaak al veel verschillende extra's aangeboden zodat ze een brede smaak ontwikkelen. Rittens uit een dierenwinkel zullen hier echt aan moeten wennen.  Let wel een beetje op met extra's, veel dingen zoals groentes moeten een beetje opgebouwd worden zodat de ratten geen diarree krijgen. Kennen ze het eenmaal, dan is het heerlijk om ze te zien smikkelen!

Fokkers

Okay, je bent er uit en je wilt graag 2 tamme ratjes aanschaffen. Waar ga je naar toe?

In eerste instantie denken mensen aan 2 mogelijkheden: de dierenwinkel of Marktplaats. Beide zijn in het geval van ratten geen aanrader. Heel simpel gezegd kan je het beste naar een goede rattery gaan. Maar hoe herken je een goede rattery? Allereerst zal een goede rattery geen advertentie op Marktplaats nodig hebben om een huisje te vinden voor de geboren rittens. Dat is meteen ook een nadeel van een goede rattery; deze hebben zelden nog op het laatste moment rittens vrij, vaak zijn nesten al voor ze überhaupt geboren worden vol gereserveerd. Dit betekend dus dat je er op tijd bij moet zijn en op goede, gezonde, tamme (verantwoorde) rittens al gauw een maandje of 3/ 4 zal moeten wachten.

Daarnaast zal een goede rattery bij de nestplanning een stukje plaatsen omtrent de karaktereigenschappen van de ouderdieren en hebben zij de stambomen van de ouderdieren online staan. Mocht je geen stamboom kunnen vinden, vraag hier dan gewoon naar. Een nuttige regel; hoe uitgebreider de informatie op de website, hoe beter de rattery. Maar hou er altijd rekening mee dat een rattery nog bezig kan zijn met het online zetten van informatie.

En dan die stambomen... hoe weet je nu wat een goede achtergrond is? Als je niet bekend bent met het rattenwereldje weet je dat niet. Maar je kan wel kijken naar compleetheid van de stamboom (minimaal 3 generaties bekend is toch wel wenselijk) en de leeftijden & overlijdensredenen van de (overgroot)ouderdieren. Daarnaast kan je een rattery altijd vragen waarom er een keuze is gemaakt voor een bepaalde combinatie; daar zit namelijk vaak meer theorie achter dan je denkt en een goede rattery praat er graag over.

Maar wat nu als je niet zo lang wilt/ kunt wachten? In dat geval kan je ook eens rondkijken naar een rattenopvang.  Deze zitten er helaas niet veel in Nederland, maar ze zijn er zeker. Soms wordt er ook een nestje geboren in de opvang (de moeder wordt dan bijvoorbeeld dragend binnen gebracht) en anders zou je eventueel kunnen kijken naar wat oudere ratten, die verdienen immers ook een fijn huisje!

Veel ratten in de opvang zijn van origine afkomstig uit een dierenwinkel, maar door een opvanger een huisje te bieden steun je de broodfok uiteraard niet meer. Daarnaast kan een opvang je vaak uitgebreid over het karakter van de rat vertellen en weet je zodoende wat zekerder wie je in huis haalt.

(Auteur: M.J. van Hellemondt, Joli Rats)